Tiềm năng lớn từ điện mặt trời khu công nghiệp

Khu công nghiệp tại Việt Nam hiện có diện tích trải dài trên hàng nghìn hecta, trong đó nhiều khu có quỹ mái nhà xưởng rộng, thuận lợi cho việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, nhu cầu tiêu thụ điện tại các KCN chiếm khoảng 30-40% tổng điện năng tiêu thụ trong khu vực công nghiệp. Với mức tiêu thụ cao và tăng trưởng liên tục, việc đầu tư vào ĐMT giúp doanh nghiệp giảm chi phí điện năng, đồng thời tạo ra nguồn điện sạch, góp phần giảm phát thải CO₂.

Một số doanh nghiệp trong các KCN đã triển khai hệ thống ĐMT và đạt kết quả khả quan. Ví dụ, các nhà máy lắp đặt điện mặt trời áp mái có thể tiết kiệm từ 15-30% chi phí tiền điện hàng tháng. Ngoài ra, việc sử dụng điện mặt trời còn giúp nâng cao giá trị thương hiệu, thể hiện trách nhiệm với môi trường và tạo lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh nhiều đối tác quốc tế yêu cầu các tiêu chuẩn xanh trong sản xuất.

Không chỉ về kinh tế, ĐMT tại KCN còn góp phần giảm tải cho hệ thống điện quốc gia. Trong giờ cao điểm, việc các nhà máy tự sản xuất và sử dụng điện mặt trời sẽ giảm áp lực lên lưới điện, giảm rủi ro mất điện và cải thiện độ ổn định của hệ thống. Đây là lý do khiến nhiều chuyên gia đánh giá điện mặt trời khu công nghiệp là hướng đi đầy triển vọng, đặc biệt trong bối cảnh Chính phủ đang khuyến khích các dự án năng lượng tái tạo.

Những vướng mắc trong triển khai

Tuy nhiên, việc phát triển ĐMT tại các KCN không hề suôn sẻ. Một trong những khó khăn lớn nhất là cơ chế chính sách và thủ tục đầu tư. Mặc dù đã có các chính sách khuyến khích đầu tư vào năng lượng tái tạo, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc xin cấp phép, ký hợp đồng mua bán điện (PPA) với EVN hoặc các đơn vị truyền tải. Quy trình phê duyệt còn phức tạp, mất nhiều thời gian, dẫn đến chậm tiến độ triển khai.

Vấn đề tài chính cũng là rào cản đáng kể. Chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống ĐMT áp mái hoặc điện mặt trời tại các khu đất trống trong KCN vẫn khá cao. Mặc dù thời gian hoàn vốn có thể từ 4-7 năm tùy quy mô dự án, nhưng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn e ngại do hạn chế về vốn hoặc chưa tiếp cận được các gói tài chính ưu đãi.

Bên cạnh đó, việc vận hành, bảo trì và tích hợp với hệ thống điện hiện tại cũng đặt ra thách thức kỹ thuật. Hệ thống ĐMT yêu cầu thiết bị đồng bộ, bảo đảm chất lượng và khả năng giám sát từ xa để phát hiện sự cố kịp thời. Một số KCN hiện chưa có hạ tầng kỹ thuật hỗ trợ, dẫn đến việc triển khai bị chậm hoặc gặp khó khăn trong vận hành dài hạn.

Ngoài ra, vấn đề đất đai trong các KCN cũng là một yếu tố hạn chế. Không phải khu công nghiệp nào cũng còn nhiều quỹ đất trống để lắp đặt các hệ thống ĐMT mặt đất. Trong khi đó, các hệ thống áp mái gặp hạn chế về kết cấu mái, tải trọng, hoặc các yêu cầu phòng cháy chữa cháy, khiến việc triển khai không đồng đều và khó mở rộng.

Giải pháp và định hướng phát triển

Để thúc đẩy điện mặt trời tại các khu công nghiệp, các chuyên gia cho rằng cần sự phối hợp đồng bộ giữa Chính phủ, các cơ quan quản lý, chủ đầu tư hạ tầng KCN và doanh nghiệp. Trước hết, việc đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian phê duyệt dự án, và tạo cơ chế minh bạch trong ký kết hợp đồng mua bán điện sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư.

Thứ hai, các ngân hàng và tổ chức tài chính cần cung cấp các gói vay ưu đãi hoặc giải pháp tài chính linh hoạt cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Điều này sẽ giúp giảm gánh nặng chi phí đầu tư ban đầu, thúc đẩy việc triển khai hệ thống ĐMT.

Thứ ba, việc áp dụng công nghệ quản lý và giám sát hệ thống điện thông minh sẽ nâng cao hiệu quả vận hành và giảm rủi ro kỹ thuật. Đồng thời, việc đào tạo nhân sự vận hành, bảo trì chuyên nghiệp trong KCN cũng là yếu tố cần thiết để hệ thống hoạt động bền vững.

Cuối cùng, việc quy hoạch khu công nghiệp “xanh” với hạ tầng hỗ trợ điện mặt trời, như mái nhà đồng bộ, đường truyền dữ liệu, và các trạm biến áp mini, sẽ giúp các doanh nghiệp dễ dàng triển khai và mở rộng các dự án năng lượng tái tạo.