Thực trạng và tiềm năng năng lượng mặt trời ở Việt Nam hiện nay

Năng lượng mặt trời ở Việt Nam đang trở thành một trong những nguồn năng lượng tái tạo phát triển nhanh nhất, đóng vai trò quan trọng trong chiến lược chuyển đổi năng lượng quốc gia. Với nguồn tài nguyên mặt trời dồi dào và sự hỗ trợ tích cực từ Chính phủ, điện mặt trời không chỉ giúp tiết kiệm chi phí điện mà còn góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường và thúc đẩy phát triển bền vững.

Việt Nam hiện đang dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về công suất lắp điện năng lượng mặt trời với con số ấn tượng đạt khoảng 17 GW tính đến năm 2023. Theo báo cáo từ Cơ quan Năng lượng tái tạo Quốc tế (IRENA), công suất này gần gấp đôi tổng công suất của toàn bộ các quốc gia trong khối ASEAN cộng lại. Đây là minh chứng rõ ràng cho sự bùng nổ và nhanh chóng của ngành điện mặt trời tại Việt Nam.

Hiện nay, năng lượng mặt trời ở Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ và trở thành một trong những lĩnh vực năng lượng tái tạo giàu tiềm năng nhất. Nhờ các chính sách giá FIT ưu đãi, hàng loạt dự án điện mặt trời được triển khai, đưa tổng công suất lắp đặt lên tới hơn 16–17 GW, chiếm khoảng 1/4 tổng công suất điện quốc gia. Đặc biệt, điện mặt trời mái nhà bùng nổ với hàng trăm nghìn hộ gia đình và doanh nghiệp tham gia, giúp giảm đáng kể chi phí điện sinh hoạt và sản xuất. Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh cũng tạo ra thách thức: hạ tầng truyền tải quá tải tại nhiều khu vực, chính sách giá mua điện mới chưa rõ ràng và thủ tục pháp lý còn phức tạp khiến thị trường tạm chững lại.

Dù vậy, tiềm năng của điện mặt trời ở Việt Nam vẫn vô cùng lớn nhờ số giờ nắng cao, trung bình 2.000–2.500 giờ mỗi năm, đặc biệt tại miền Trung và Nam Bộ. Chi phí đầu tư ngày càng giảm, thời gian hoàn vốn rút ngắn chỉ còn khoảng 5–7 năm, trong khi nhu cầu điện của Việt Nam tiếp tục tăng 8–10% mỗi năm. Với cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Chính phủ định hướng năng lượng tái tạo sẽ chiếm 70–80% tổng nguồn điện, trong đó điện mặt trời đóng vai trò quan trọng. Trong tương lai, các mô hình điện mặt trời tự dùng, kết hợp lưu trữ hay điện mặt trời nổi trên hồ thủy điện sẽ trở thành xu hướng chủ đạo, vừa đáp ứng nhu cầu năng lượng, vừa góp phần xây dựng nền kinh tế xanh, bền vững.